Q&A về mindfulness

Khi thực hành mindfulness, bên cạnh việc nhận biết các trải nghiệm đang diễn ra, chúng ta còn học cách để tương tác với trải nghiệm bằng thái độ thân thiện và ấm áp. Để làm được như vậy, người học được khuyến khích quan sát cơ thể và tâm trí của mình với tinh thần: không phán xét, kiên nhẫn, cởi mở (tâm thế của người mới bắt đầu), tin tưởng, không quá gắng quá mức, đón nhận, và nới lỏng sự nắm giữ.

Điều này không có nghĩa rằng chúng ta bắt buộc phải ngay lập tức có được những phẩm chất này. Trên thực tế, chúng sẽ được hình thành và trau dồi trên hành trình học tập mindfulness., không chỉ trong khoá học mà còn cả lâu dài về sau.

“Học tập thông qua trải nghiệm” (experiential learning) chú trọng vào việc thực hành, qua đó người học sẽ “học” từ chính các trải nghiệm của bản thân mình.

Trong học tập mindfulness, người học sẽ hình thành và phát triển kỹ năng quan sát, lắng nghe cơ thể và tâm trí mình thông qua các bài tập khác nhau.

Mỗi người chúng ta đều có tính cách và trải nghiệm cuộc sống khác nhau, do đó không có một “công thức chung” về việc bạn cần phải hay nên cảm thấy thế nào khi thực hành mindfulness. Nói cách khác, mỗi lần thực hiện một bài tập mindfulness đều là duy nhất. Thông qua thực hành, bạn sẽ hiểu thêm về cách thức mà cơ thể và tâm trí mình hoạt động.

Thực hành mindfulness giống như một hình thức tập luyện cho tâm trí, hay chính là chăm sóc bản thân (self-care) dành cho tâm trí, tương tự như chăm sóc cơ thể bằng cách ăn uống lành mạnh và tập thể dục.

Mặc dù chương trình mindfulness nền móng như MBSR được thiết kế dành cho những người có vấn đề sức khoẻ mạn tính, các nghiên cứu đã chứng minh MBSR giúp mọi người cải thiện sức khoẻ tổng thể và cảm giác trọn vẹn về cuộc sống.

Bên cạnh đó, chương trình MBCT vốn được xây dựng nhằm giảm nguy cơ tái trầm cảm, nhưng đã được phát triển và điều chỉnh thành chương trình “Mindfulness for Life” nhằm mục đích cải thiện cảm giác hạnh phúc (well-being) cho tất cả mọi người.

Việc học mindfulness dành cho tất cả mọi người, chỉ cần bạn mong muốn kết nối với bản thân mình một cách sâu sắc và dịu dàng hơn, từ đó phát triển năng lực “hiểu và thương” không chỉ với chính mình mà còn với mọi người, mọi vật xung quanh.

Bài tập mindfulness gồm hai loại: các bài tập chính thức (formal practice) và các bài tập trong đời sống thường nhật (informal practice).

Các thực hành chính thức như Body Scan (quan sát cơ thể trong ý thức), ngồi thiền hay đi bộ chú tâm thường có độ dài 15-45 phút, và sẽ hữu ích hơn nếu bạn có thể dành một khoảng thời gian và không gian riêng để thực hành.

Bên cạnh đó, bạn luôn có thể thực tập mindfulness thông qua các hoạt động trong đời sống hằng ngày như đi bộ, đánh răng, rửa mặt… Qua đó, các kỹ năng mindfulness sẽ được trau dồi thường xuyên và dần dần xuất hiện trong đời sống cá nhân một cách tự nhiên.

Hành trình học tập mindfulness của nhiều người khởi đầu bằng việc tự tìm hiểu, thực hành qua sách báo, video. Bên cạnh đó, việc học và thực hành mindfulness cùng với giáo viên sẽ mang lại nhiều lợi ích cho bạn.

Một giáo viên được đào tạo bài bản và giàu kinh nghiệm có thể giúp bạn chọn lựa khoá học phù hợp, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn bạn học và thực hành mindfulness một cách hợp lý. Từ đó bạn sẽ cảm thấy vững tâm và tự tin hơn trên hành trình học tập.

Tiếp cận từ góc độ khoa học, có thể hiểu mindfulness là một năng lực mà tất cả chúng ta đều có trong mình. Còn thiền định (meditation) là một hành động mà ta thực hiện.

Năng lực mindfulness có thể được khơi dậy, rèn luyện và trau dồi thông qua thực hành thiền định (và các phương pháp khác).

Không, bạn không thể “thất bại” khi thực hành mindfulness. Trên thực tế, không có khái niệm thực hành mindfulness “giỏi” hay “kém” hoặc “tốt” hay “không tốt”. Mindfulness không phải là một kỹ năng mà chúng ta cần phải nỗ lực để đạt được hay phải giỏi. Tất cả những gì ta cần làm là thực hành đều đặn, thường xuyên và mang một tinh thần cởi mở và hiếu kỳ vào những lần thực hành.

Một số người cho mindfulness là một kỹ thuật thư giãn. Đúng là đôi khi mọi người có thể ngủ gật khi thực hiện một bài tập mindfulness (như Body Scan). Và cũng đúng là thực hành mindfulness về lâu dài có thể giúp bạn cảm thấy đỡ căng thẳng hơn. Tuy nhiên, “thư giãn” không phải là mục đích của thực hành mindfulness. Nói cách khác, thực hành mindfulness không nhất thiết sẽ đem lại cảm giác thư giãn.

Trên thực tế, trong mỗi bài tập mindfulness chúng ta rèn luyện khả năng đặt chú ý vào những gì đang diễn ra ở hiện tại. Để làm được như vậy, chúng ta duy trì sự tỉnh táo và nhận thức trong mỗi khoảnh khắc. Dần dần, ta có thể phát triển năng lực hồi đáp nhẹ nhàng thay vì phản ứng mạnh với các sự kiện tác động đến mình. Nhờ đó ta sẽ cảm thấy đỡ căng thẳng hơn trong những tình huống khó.

Một số người hiểu nhầm rằng thực hành mindfulness là để làm tâm trí trở nên trống rỗng hay loại bỏ tất cả các suy nghĩ khỏi tâm trí. Tuy nhiên, khi thực hành mindfulness, chúng ta quan sát các suy nghĩ hiện lên trong tâm trí trong mỗi khoảnh khắc: mỗi suy nghĩ lần lượt xuất hiện, ở lại trong giây lát rồi rời đi. Nhờ đó, chúng ta có thể nhận thức rõ hơn về suy nghĩ và cảm xúc của mình mà không bị cuốn vào chúng.

Trong xã hội hiện đại ngày nay, mọi người phải đối diện với rất nhiều yếu tố gây căng thẳng như các mối quan hệ phức tạp trong công việc, gia đình, xã hội. Bên cạnh đó, các thiết bị điện tử và công nghệ cũng góp phần gây nên tình trạng quá tải thông tin.

Chúng ta thường xuyên bị phân tâm, luôn luôn làm việc và lên kế hoạch mà không có đủ thời gian nghỉ ngơi cần thiết, những khoảng lặng và không gian trong cuộc sống hằng ngày để tâm trí và cơ thể được nạp lại năng lượng. Thực hành mindfulness đã được chứng minh là một yếu tố thiết thực và hữu ích giúp mang lại sự cân bằng trong đời sống hối hả của chúng ta. Điều đó phần nào lý giải vì sao các ch

Nếu quan tâm, bạn có thể tìm hiểu thêm về các khoá học, sự kiện và nguồn tài liệu tham khảo về mindfulness của chúng tôi.